فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی

چکیده پژوهش حاضر درصدد بررسی لالایی‌هایی بیداری کُردی هژار و ملاآواره، دو تن از شاعران مبارز در دوران حکومت پهلوی است (مسأله). این مقاله با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای (روش) به تحلیل سیاسی لالایی‌های بیداری هژار و ملاآواره می‌پردازد. برایند پژوهش گویای آن است که در ادبیات کردی، لالایی یکی از ابزارهایی بوده‌است که شاعران آزادی‌خواه به‌وسیلۀ آن‌ها روحیۀ ایستادگی در برابر حکومت پهلوی را به کودکان منتقل می‌کردند. ساختار لالایی‌های مورد مطالعه، یکسان و کارکردی مبارزاتی دارند. هر دو شاعر، لالایی‌ها را با بیانی عاطفی در قالب نوازش کودک و صبر مادر در برابر گریه‌های طفل آغاز می‌کنند. آنگاه با بیانی نمادین، گریه‌های کودک را مقدمه‌ای برای دردها و گریه‌های بزرگ‌سالی معرفی و بند قنداق را به بند و زنجیر حکومت پهلوی تشبیه کرده‌اند. سپس، شاعران از زبان مادر اندوه ناشی از بیداد رژیم پهلوی را با روشی واقع‌گرا بیان و پس از آن با زبانی حماسی، اصل‌و‌نسب و شرافت ایرانیان و قوم کُرد را ذکر و کودک را به مبارزه و پایداری تهییج می‌کنند. درنهایت، شاعران کسب دانش و مبارزۀ قلمی را یکی از راه‌های ضربه‌زدن به استبداد معرفی می‌کنند و از کودک می‌خواهند همواره در راه کسب دانش پرتلاش باشدبه دلیل کارکرد مبارزه‌ای و بستر مشترک فرهنگی و زبانی، لالایی‌های مورد مطالعه، تفاوت آشکاری با یکدیگر ندارند (یافته‌ها).

چکیده دیپلماسی علم و فناوری مفهوم نوینی است که از علم، نوآوری و فناوری در دیپلماسی برای تقویت گفتگو و همکاری بین ملت‌ها، افراد و سازمان‌ها به منظور توسعه روابط بین‌المللی و منطقه­ای استفاده می‌کند و امروزه جایگاه مهمی بین کشورهای جهان یافته است و دولت­ها از این ظرفیت برای افزایش قدرت نرم افزاری خود در نیل به مصالح، منافع و امنیت ملی استفاده می‌کنند. جمهوری اسلامی ایران نیز در این زمینه با توجه به اهمیت این مسأله و مبتنی بر اسناد بالادستی علمی و بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی اهتمام ویژه­ای داشته است (مسئله).در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و مطالعات اسنادی و کتابخانه­ای و مبتنی بر گزارش­های پایگاه­های علمی معتبر بین­المللی (روش) نشان داده شد رشد پرشتاب و پیشرفت‌های چشمگیر پژوهشگران علمی و فناوران ایرانی، ظرفیت‌ها و قابلیت­های بالفعل و بالقوه بی‌نظیری را در حوزه دیپلماسی علم و فناوری فراهم آورده که این ظرفیت ضمن افزایش اعتبار و قدرت جمهوری اسلامی ایران با هدف پیشبرد اهداف و منافع کشور و شکستن دیوار تحریم‌های علمی و مالی، موجبات الهام بخشی کشورهای اسلامی و منطقه­ای را فراهم ساخته است (یافته)

چکیده سید جمال‌الدین اسدآبادی متفکر و سیاستمداری است که آغازگر نواندیشی و بیداری در جهان اسلام بوده است که غالباً اندیشه‌های سیاسی و اجتماعی ایشان موردتوجه محققان بوده است و دیدگاه‌های وی در عرصه تعلیم و تربیت مغفول مانده است. با توجه به اهمیت تعلیم و تربیت و ضرورت تحول نظام آموزشی مسلمانان، مسئله و هدف پژوهش حاضر واکاوی مفهوم و مؤلفه‌های تعلیم و تربیت از منظر سید جمال‌الدین اسدآبادی به‌عنوان یکی از مصلحان بیدارگر اسلامی می‌باشد (مسئله). روش تحقیق پژوهش ازلحاظ هدف کاربردی و ازلحاظ ماهیت داده از نوع کیفی و از نوع تحلیل متنی می‌باشد که جهت گردآوری داده‌ها از روش اسناد کاوی استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل کتب، مقالات و اسناد علمی مرتبط با سید جمال‌الدین اسدآبادی بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس مقالات و کتب مرتبط انتخاب شد و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها این پژوهش در چهار مرحله توصیف، تحلیل، استنتاج و تبیین انجام پذیرفت (روش). یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سید جمال‌الدین، تعلیم و تربیت را یکی از شیوه‌های مهم بیداری مسلمانان می‌دانست. ازنظر وی، تعلیم و تربیت فرد از سه دیدگاه قابل‌بررسی است و معلم به‌عنوان الگوی کامل تربیتی نقش مهمی در فرایند تعلیم و تربیت دارد. مهم‌ترین تأکیدات و مؤلفه‌های تربیت ازنظر سید جمال‌الدین شامل توجه به زبان مادری، آگاهی و بیداری، استعمار و استبداد نتیجه انحراف اخلاقی، جایگاه رفیع علم، بازسازی هویت اسلامی و گسترش‌ علوم‌ و فنون‌ جدید می‌باشد (یافته‌ها).

چکیده پیاده‌روی اربعین حسینی یک اسطوره بزرگ تاریخی است. خواسته‌ها و انتظارات شرکت‌کنندگان کشورهای مختلف جهان اسلام در پیاده‌روی معنوی اربعین قابل توجه است. در پژوهش حاضر برای پاسخ به سؤال «شما راهپیمایان در این راهپیمایی عظیم علاوه بر ابعاد معنوی چه انتظاراتی دیگری دارید؟» (مسئله)؛ از روش پیمایش استفاده شده است. (روش)؛ در روز اربعین چهار نقطه «مرکز کربلا، ورودی‌های نجف، بغداد و حله» به‌عنوان محل تجمع و ورودی راهپیمایان، جهت تکمیل ۴۰۰ پرسشنامه انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان کشورهای مختلف در کشور عراق به ۹ انتظار اساسی در بعد انسانی راهپیمایی عظیم، اشاره ‌کرده‌اند. این موارد انتظار عبارتند از «رفع اختلافات شیعه و سنی در برابر سایر ادیان ۹۲/۹%»، «نابودی اسرائیل و آزادی قدس%۸۹/۶»، «اتحاد شیعه- سنی و مسلمانان جهان %۸۹/۴»، «خروج نیروهای آمریکایی از عراق %۸۷»، «افزایش بعد معنوی راهپیمایی اربعین%۸۰/۱»، «قطع دخالت آمریکا در امور داخلی عراق %۷۸/۲»، «تبعیت پیروان از دستورات مراجع دینی %۶۹/۸» «افزایش رابطه دوستی بین دولت عراق و ایران%۶۸/۸»، «اتحاد کشورهای عربی در برابر سایر کشورها %۶۷/۲»  و «برخورداری کشورهای اسلامی از حق وتو در سازمان ملل متحد %۵۱/۸» لازم است مسئولین امر دو دولت ایران و عراق در مورد خواستههای مشارکت‌کنندگان تأمل نموده و زمینه لازم را در جهت بازتولید یک فرهنگ مقاومت و اصالت و سرعت بخشیدن بیداری مسلمانان را فراهم نمایند.(یافته‌ها)؛

چکیده جان سرل، با بررسی ماهیت کنش‌ها، جملات کنشی را به پنج دسته تقسیم نمود: کنش اظهاری، کنش ترغیبی، کنش عاطفی، کنش تعهدی، وکنش اعلامی. (مسئله) در این مقاله، با استفاده از روش مطالعه نظری و در نظر گرفتن طبقه بندی سرل، نگاه جدیدی به راهکارهای قرآن در مواجهه با تهدیدات جنگ نرم داشته و کنش گفتاری مورد استفاده قرآن را در مواجهه با تهدیدات جنگ نرم، در قالب روش توصیفی - تحلیلی مورد بررسی قرار داده تا به این سوال‌ها پاسخ گوید که راهکارهای قرآن برای مواحهه با تهدیدات جنگ نرم چیست و کدام یک از کنش‌های مذکور در قرآن بیشترین کاربرد را در این زمینه داشته است؟ (روش) یافته‌ها حاکی از آن است که درباره تهدیدات جنگ نرم، کنش ترغیبی و اظهاری، بیشترین تکرار را داشته است؛ زیرا هدف خداوند، بیان تهدیدات دشمنان در خصوص جنگ نرم و تشویق بندگان به مبارزه و مواجهه با این‌گونه تهدیدات است؛ (یافته‌ها) لذا از کنش‌های ترغیبی و اظهاری به صورت مستقیم و غیر مستقیم استفاده می‌کند تا از این طریق، تأثیر عمیق‌تری بر جان و دل مخاطب ببخشد. (نتیجه)

چکیده گفتمان مقاومت اسلامی در مقابل نظام سلطه جهانی، یکی از راهبردی‌ترین و واقع‌بینانه‌ترین سیاست‌های کلان انقلاب اسلامی ایران است. این گفتمان توسط شخصیت‌های بزرگی در سال‌های اخیرعملیاتی شده است. «شهید چمران» و «شهید سلیمانی» از چهره‌های بین‌المللی این گفتمان و چه بسا اسطوره‌های ماندگار این جبهه شناخته می‌شوند. پژوهش حاضر به این مسئله پاسخ می‌دهد: بر اساس مولفه های مقاومت اسلامی در منظومه فکری رهبر انقلاب، اسطوره‌های مقاومت اسلامی، شهید چمران و شهید سلیمانی، دارای چه ویژگی‌های شخصیتی و مولفه‌های ماندگاری بوده‌اند؟(مسئله) در جهت بررسی این مسئله از روش کیفی تحلیل مضمون جهت احصاء شاخصه‌ها و از روش کدگذاری کیفی، توصیفی و تفسیری جهت ارائه مولفه‌ها استفاده شده است.(روش) برای پاسخ به مسئله بیان شده، ابتدا با مراجعه به بیانات رهبر معظم انقلاب شاخصه‌های مقاومت اسلامی و ویژگی‌های شهید چمران و شهید سلیمانی استخراج شده؛ سپس بر اساس فرایند تحلیل مضمون و ناظر به سئوال اصلی پژوهش، به کدگذاری توصیفی و تفسیری پرداخته که حاصل آن کشف چهار کد یکپارچه ساز و فراگیر مشترک برای اسطوره‌های ماندگار مقاومت اسلامی است: «ذو ابعاد بودن و عظمت وجودی»، «اثر اجتماعی بزرگ»، « حرکت آگاهانه درمسیر حاکمیت دین و مکتب الهی بر همه مردم» و «اشداء علی الکفار و رحماء بینهم».(یافته‌ها) در نهایت مولفه‌های اسطوره‌های ماندگار مقاومت اسلامی به تفکیک برای شهید چمران و شهید سلیمانی در قالب کدهای یکپارچه تشریح شد(نتیجه).

چکیده مساله این پژوهش، مطالعه زمینه های منجر به بیداری دانشی با توجه به ظرفیت های تاملات دین پژوهانه است. بر این اساس نوشتار به چگونگی مواجهه ای موثر و بارور میان علوم دینی و انسانی می پردازد (مسأله). روش نوشتار تحلیلی-توصیفی و شیوه گردآوری داده ها در آن کتابخانه ای، بر اساس مراجعه به منابع طراز نخست، است (روش). مطابق فرضیه نوشتار گسترش بیداری دانشی در گرو مراجعه ای ویژه و نظام مند به گنجینه فکری دینی و معاصر است که در آن به زنجیره ای از پیش فرض های روش شناختی و مضمونی پایبندی وجود دارد. لحاظ این پیش فرض های روش شناختی و مضمونی، شرط ضروری و لازم در ارتقاء تاملات دین پژوهانه جامع نظام آگاهی قدیم و جدید است (فرضیه). یافته پژوهش آن است که چنین مراجعه ای، به اقتضای گسترش سامان مند مراتب دانش دینی و بومی میان ما در افق اقتضائات و تضمنات عصری، محل ملاقات سنجیده علوم معاصر و معارف دینی خواهد گردید (یافته‌ها).