فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی

چکیده مقاله حاضر تأثیر توافق امنیتی احتمالی آمریکا–عربستان بر سیاست ریاض نسبت به محور مقاومت را بررسی می‌کند. عملیات طوفان الأقصی عادی‌سازی روابط عربستان–اسرائیل را به تأخیر انداخت، اما تحقق آن در شرایط مساعد اجتناب‌ناپذیر است. این توافق، پیش‌شرط اصلی ریاض برای عادی‌سازی بوده و شامل تضمین‌های دفاعی بی‌سابقه آمریکا، دسترسی واشنگتن به خاک عربستان، همکاری نظامی گسترده و همکاری هسته‌ای غیرنظامی است. پذیرش این مفاد توسط آمریکا، سیاست خارجی عربستان در قبال محور مقاومت را دگرگون خواهد کرد. ازاین‌رو، تحلیل پیامدهای آن برای غرب آسیا با تأکید بر منافع ملی ایران ضروری است. داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای جمع‌آوری و با روش کیفی تحلیلی-تبیینی بررسی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد تضمین‌های امنیتی آمریکا قدرت چانه‌زنی ریاض در برابر ایران و محور مقاومت را افزایش می‌دهد. برخورداری عربستان از حفاظت مشابه ماده ۵ ناتو، آن را از تهدیدات تهران یا دیگر اعضای محور مصون می‌سازد. در نتیجه، این توافق در صورت اجرا، محور مقاومت را در تنگنای امنیتی تاریخی قرار می‌دهد که اسرائیل، عربستان و آمریکا در قالب موازنه تهدید گسترده، آن را مدیریت خواهند کرد.

چکیده نسل کشی یکی از ابزارهای قدرت های ظالم برای در هم شکستن مقاومت های مومنانه بوده است و این جنایت به اندازه ای مردود است که همان ها سعی کرده اند خود را قربانی آن بدانند حال سوال اینجاست که در تبار شناسی نسل کشی توسط حاکمان یهودی در دو واقعه تاریخی اخدود و وقایع معاصر غزه چه وجوه شباهتی وجود دارد ؟(مساله) این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی و داده‌های تاریخی ، تفسیری و خبری استفاده کرده وچارچوب تحلیلی آن بر اساس تفسیر سوره اخدود و کنوانسیون منع نسل‌کشی تنظیم شده است.(روش) نتایج تحقیق نشان می‌دهد که وقایع اخدود و غزه، هر دو نمونه‌هایی از نسل‌کشی هستند که با هدف نابودی کامل یا بخشی از یک جامعه مومن به یکی از ادیان مسیحیت و اسلام هر دو توسط حاکمان یهودی با انگیزه‌های سیاسی ایجاد شده اند در واقعه اخدود، این قصد از طریق گودال‌های آتش و سوزاندن مومنان مسیحی به اجرا درآمد و در غزه، از طریق محاصره ، بمباران و کشتار بی‌سابقه غیر نظامیان انجام شد که هردو تحت مصداق نسل کشی بوده که هم در سوره اخدود و هم در کنوانسیون منع نسل‌کشی مورد تقبیح قرار گرفته است این دو واقعه نشان می دهند مومنان هم در مسیحیت و هم در اسلام مورد جنایت سازمان یافته صاحب منصبان یهودی بوده اند ولی مقاومت مومنانه آنان به ناکامی سردمدران نسل کشی منتهی شده است.(یافته ها )

چکیده دکترین پیرامونی یک استراتژی امنیتی است که توسط دیوید بن گوریون، اولین نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، در دهه 1950 میلادی تدوین شد. هدف اصلی این دکترین ایجاد ائتلاف‌ها و روابط دوستانه با کشورهای غیرعرب در خاورمیانه برای تامین امنیت این رژیم بود. رژیم صهیونیستی تلاش کرد تا روابط خود را با کشورهای غیرعرب که در نزدیکی آن قرار دارند مانند ایران (پیش از انقلاب 1979)، ترکیه و اتیوپی تقویت کند. با تغییرات ژئوپلیتیکی در منطقه و تغییر اولویت‌های امنیتی این رژیم، به مرور زمان دکترین پیرامونی دچار تغییر شد. رژیم صهیونیستی به تدریج به سمت عادی‌سازی و تقویت روابط با کشورهای عرب مانند مصر در قالب پیمان صلح کمپ دیوید(1978)، اردن (پیمان صلح 1995) و نهایتا امارات متحده عربی، بحرین، سودان و مراکش در قالب پیمان ابراهیم رفت. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین تغییر در دکترین پیرامونی رژیم صهیونیستی به دنبال پاسخ به این پرسش است که چه عواملی موجب تغییر رویکرد دکترین پیرامونی رژیم صهیونیستی با تاکید بر پیمان ابراهیم شده است؟ پژوهش حاضر به روش توصیفی–تحلیلی نگارش شده و با بهره‌گیری از چارچوب نظری جیمز روزنا به دنبال تحلیل و واکاوی ابعاد بیشتر این موضوع می باشد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد متغیر فرد و نقش در تعامل با یکدیگر (نتانیاهو در پست نخست‌وزیری، عامل بین‌الملل (دولت ایالات متحده آمریکا در دوره ترامپ)، عامل حکومتی و عامل جامعوی به ترتیب در این زمینه تاثیرگذار بوده است.

چکیده سوال اصلی در این‌پژوهش عبارت است از اینکه رژیم‌صهیونیستی در تنش‌های‌اخیر ایران-آذربایجان چه‌نقشی دارد و بایسته‌های رویکرد دفاعی‌ایران در شرایط‌فعلی چیست؟ (مسئله) تحقیق‌حاضر بر مبنای روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد آزمون‌نظریه «اتحادپیرامون» با مورد «نفوذرژیم‌صهیونیستی در آذربایجان» نگارش یافته‌است. (روش) نتایج‌حاصل از تحقیق حکایت از آن دارد که اسرائیل در چهار حوزه‌اقتصادی-تجاری، اطلاعاتی-امنیتی، نظامی و سیاست‌خارجی نفوذ گسترده‌ای در دولت و کشور آذربایجان پیدا نموده‌است. این‌رژیم توانسته ضمن جلب اعتماد دولت‌آذربایجان، از یک ‌سو جمهوری آذربایجان را در انتخاب رفتار پر خطر درقبال دولت‌ایران تحریک نموده و از سوی‌دیگر خود را در آستانه اشراف‌اطلاعاتی در مرزهای‌شمالی ایران قرار دهد. به نظر می‌رسد در این‌شرایط مهمترین بایسته‌های رویکرد دفاعی ایران عبارتند از: 1-خود داری از انفعال و رای‌زنی با روسیه؛ 2-تغییر سیاست‌خارجی با ترکیه؛ 3- افزایش قدرت‌نرم و رسانه‌ای ایران؛ 4-توازن در حضور فعالانه‌ایران در آسیای‌میانه و خاورمیانه؛ 5-ایجاد روابط‌منطقی با ارمنستان؛ 6- ارسال شفاف سیگنال قدرت‌نظامی؛ 7-افزایش تعاملات‌بین المللی. (یافته‌ها)

چکیده شبه نظامیان حماس در 7 اکتبر 2023 در پاسخ به بیش از هفت دهه اشغال‌گری و تحمل آسیب‌ها و دردهای فراوان به رژیم صهیونیستی حمله کردند. این رژیم در پاسخ، با زیرپاگذاشتن تمام قواعد حقوق بشردوستانه و حمله به غیرنظامیان، مدارس و بیمارستان‌ها، چندین هزار زن و کودک را کشت و باعث آواره شدن غیرنظامیان شد. کشورهای مختلف از جمله ترکیه به منازعه حماس_ رژیم صهیونیستی واکنش نشان دادند. نگارنده در این مقاله درصدد بررسی سیاست خارجی این کشور در قبال این منازعه می‌باشد. بنابراین سؤال مقاله عبارتست از: ترکیه چه سیاستی در قبال منازعه حماس و رژیم صهیونیستی 2023 اتخاذ نمود؟(مسئله) پژوهش حاضر با کاربست رویکرد عملگرایی و با روش کیفی از نوع توصیفی و تحلیلی انجام شده است. (روش) فرضیه مقاله عبارتست از: سیاست خارجی ترکیه در قبال منازعه حماس و رژیم صهیونیستی در سال 2023 بر رویکرد عملگرایی و کنش سیاسی منفعت جویانه ابتناء یافته است. بدین صورت از یک طرف خواهان تداوم روابط با رژیم صهیونیستی در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی است و از سوی دیگر با اتخاذ سیاست اعلانی و لفاظی‌های حمایت گرایانه از فلسطین درصدد کسب محبوبیت و رهبری جهان اسلام می‌باشد. لفاظی‌های اردوغان جهت دستیابی به آرزوهای هژمونیک در جهان اسلام، افزایش قدرت چانه زنی با غرب به خصوص آمریکا و استتار سیاست‌های عملی ترکیه از جمله مسائل اقتصادی، امنیتی و سیاسی با رژیم صهیونیستی می‌باشد. (یافته‌ها)

چکیده مساله فلسطین، همواره به عنوان یکی از مهم‌ترین مضامین شعری در میان شاعران معاصر عرب بوده است. وجه اشتراک همة این شاعران، تأکید بر پایداری مستمرّ تا رسیدن به پیروزی و آزادی فلسطین است. از نگاهِ آنها، سلاح مقاومت، تنها وسیلة ممکن برای مقابله با بیدادگری‌های دشمن صهیونیست و نجات مسجدالأقصی است. شاعرانی که در راستای مقاومت ملت فلسطین شعر سروده‌اند، دو گروه هستند؛ گروه اول شاعران بومی فلسطین هستند که با زبان و قلم در مسیر استقلال و آزادی وطن خویش گام برداشته‌اند؛ و گروه دوم شاعرانی هستند از کشورهای دیگر، که فریاد مبارزه را بر علیه دشمنان صهیونیست در سروده‌های حماسی خود متجلّی ساخته-اند(هدف و بیان مساله). این مقاله که با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده (روش پژوهش) علاوه بر پرداختن به مهمترین و پرکاربردترین درونمایه های ادبیات پایداری و بیداری به این نتیجه رسیده است که شعرا برای انتقال مفاهیم پایداری و بیدار کردن ملت، اشعارشان را هم به سبک ساده و روان سروده اند و هم به آرایه های ادبی آراسته اند و هم از زبان شعر مدد جسته اند(نتائج).

چکیده تحولات سوریه، همواره برای رژیم صهیونیستی از اهمیت برخوردار بوده است. بر همین اساس، از زمان شروع بحران سوریه در سال ۲۰۱۱ تاکنون، رژیم صهیونیستی راهبردهای نظامی و امنیتی گوناگونی را قبالِ این کشور اتخاذ نموده است. ازاین‌رو، مقالهٔ حاضر درصدد است به این پرسش اساسی پاسخ دهد که «راهبردهای نظامی و امنیتی رژیم صهیونیستی در قبالِ بحران سوریه کدم‌اند؟» (مسئله)؛ برای پاسخ به این سؤال، ضمن گردآوری داده‌ها به شیوهٔ کتابخانه‌ای، از روش کیفی (توصیفی-تحلیلی) استفاده‌شده است (روش)؛ نتیجه آنکه رژیم صهیونیستی پس از عدم اتخاذ راهبردی واحد در آغاز بحران سوریه، از سال ۲۰۱۳ سعی نمود تا علاوه بر ترور فرماندهان مقاومت و بمباران هوایی مواضع ایشان، از گروه‌های همسو با خود حمایت نموده و از طریق اقناع آمریکا برای حضور جدی‌تر در سوریه و مذاکره با روسیه، مانع از حضور طولانی‌مدت ایران در سوریه شود. این در حالی است که از سال ۲۰۱۵، راهبرد گیدئون در دستور مقامات این رژیم قرار می‌گیرد که بر آمادگی نیروهای ارتش برای حضور در جنگ‌های نامتقارن،‌ افزایش اشرافیت اطلاعاتی و... استوار است. درنهایت، راهبرد مومِنتوم را دنبال نمود که ج.ا.ایران را به‌عنوان مهم‌ترین تهدید پیش‌روی صهیونیست‌ها در سوریه شناسایی می‌نماید. در این راهبرد، ضمن تأکید بر بهبود توان واحدِ اطلاعات نظامی و تجهیز نیروهای نظامی با تسلیحات بهتر، بر تغییر در ساختار ارتش و تشکیل «فرماندهیِ امورِ ایران» تأکید می‌شود (یافته‌ها).

چکیده  ژنوم ژئوپلتیک، نقشه جغرافیای سیاست است و برخاسته از جغرافیا که سیاست خارجی یک کشور را تحت تأ ثیر قرار می دهد.  سوریه به دلیل تقابل وکنش سه عامل جغرافیا، قدرت و سیاست یه منطقه استراتژیک است . شناخت ژنوم ها و کدهای ژئوپلتیک موجود در کشورهای همسایه، می‌تواند نقش مؤثری در بکار‌گرفتن سیاست خارجی هم راستا با وزن ژئوپلتیک سوریه ایفا نماید.  رژیم صهیونیستی ازجمله همسایه‌های سوریه است  که تعارضات رژیم صهیونیستی با سوریه را نه تنها از زاویه تعارضات ایدئولوژیک، بلکه از زاویه تعارض ژنوم ژئوپلتیک و اهداف توسعه‌طلبانه این کشور می‌توان بررسی نمود.(مسئله) سوال نوشتار حاضر بر این اساس است که ژنوم‌های ژئوپلتیکی رژیم صهیونیستی و سوریه  چه نقشی در سیاست خارجی واگرا و تقابلی شان داشته است؟(سوال) فرضیه این نوشتار بر این اساس است  باتوجه به موقعیت ژئوپلیتکی سوریه  و وجود ژنوم ها ی تقابلی در ساخت ژئوپلتیکی دو کشور  مطالعه  ژنوم های  ژئوپلتیک این کشورها  برای جهت شناسی سیاست خارجی  شان ضروری است.(فرضیه) با روش توصیفی- تحلیلی  و با بهره‌گیری از نظریات ژئوپلتیک و تحلیل درون‌مایه‌های ژئوپلتیک سوریه و رژیم صهیونیستی، پیوند ژنوم آب و زمین را بر سیاست خارجی تنش‌‌زا میان دو کشور رژیم صهیونیستی و سوریه مورد بررسی قرار دهد.(روش) رویکرد بحران‌زا و تعارضی رژیم صهیونیستی در قبال بحران سوریه ریشه در ژنوم ژئوپلتیک دارد که این امر در تحلیل مداخلات رژیم صهیونیستی در بحران سوریه نیز مصداق دارد.(یافته‌ها)