فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی

چکیده در پی گسترش بیداری اسلامی و گرایش جوامع مسلمان به هویت دینی، یکی از تهدیدات نوپدید، ظهور فرقه‌های معنویت‌گرای التقاطی است که با تضعیف جایگاه شریعت، راهکارهای جایگزین و فردگرایانه‌ای برای پاسخ به نیازهای معنوی بشر ارائه می‌دهند (مسئله). این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای به بررسی جریان‌های معنویت‌گرای نوظهور در کشور اندونزی به عنوان پرجمعیت‌ترین کشور مسلمان پرداخته است (روش). یافته‌ها نشان می‌دهد که بیش از دویست فرقه عرفانی در این کشور پدید آمده‌اند که با تلفیق عناصر ادیان مختلف، از جمله اسلام، هندوئیسم، بودیسم و تصوف شرقی، مدعی ارائه راهی برای رسیدن به آرامش و اتحاد با خدا هستند، در حالی‌که از آموزه‌های شرعی عدول کرده و با تأکید بر تجربه‌های فردی و لذت معنوی، نوعی سنکریتیسم دینی را ترویج می‌کنند. این فرقه‌ها با تضعیف نهاد دین و اعتبار مرجعیت دینی رسمی، زمینه را برای بحران هویتی و اختلال در فرآیند بیداری اسلامی و تمدن‌سازی اسلامی فراهم می‌کنند (یافته‌ها).

چکیده با تأسی از فرمایشات رهبر معظم انقلاب(مدظله‌العالی)، بایستی نسبت به سیره‌ و سلوک سردار سلیمانی، نگاه مکتبی داشت. دراین‌راستا، پژوهش حاضر درصدد ارائه الگویی از تعالیم انسان‌ساز در مکتب درس‌آموز شهید سلیمانی است.(مسئله) بدین‌منظور، با استفاده از با استفاده از روش نظام‌مند «تحلیل محتوای مضمونی» به تبیین هدفمند وصیت‌نامه سردار سلیمانی می‌پردازد. براساس میزان فراوانی مضامین اصلی و فراگیر متن وصیت‌نامه و تحلیل محتوای کیفی و کمی(روش)، مهم‌ترین آموزه‌های دینی این مکتب به‌ترتیب اولویت عبارتند از: شهادت‌طلبی؛ ولایت‌مداری؛ توحیدباوری؛ عشق به اهل بیت(علیهم‌السلام)؛ اخلاق‌مداری؛ توجه به اصول دین. سردار سلیمانی، به‌عنوان اسوه بیداری اسلامی در دوران معاصر، در عرصه جهاد تبیین نیز بسیار مجاهدت نمود. او که با اعتقاد به روایت «مُوتُوا قَبْلَ أَنْ تَمُوتُوا»، شرط شهید شدن را شهید بودن می‌دانست، پیوسته «آرزوی شهادت» داشت و بر لزوم «تعظیم شهیدان» و «تکریم خانوده شهدا» تأکید می‌ورزید. ابراز اعتقاد و ارادت سردار نسبت به مقام ولایت و امامین انقلاب بی‌نظیر است. لذا ولایت فقیه را «رنگ خدا»، امتداددهنده ولایت علوی و مهم‌ترین اصل معرفی می‌‌کند. شهید سلیمانی نگاه توحیدی داشت و تمام کارهایش فقط برای رضای خدا بود. سراسر وجود و کلامش را اقرار به «ما ملت امام حسینیم» و عشق به معصومین(علیهم‌السلام) فراگرفته بود. از دیگر آموزه‌های متعالی این مکتب، می‌توان به منش اخلاقی و آخرت‌گرایی اشاره نمود.(یافته‌ها)

چکیده تحریف واقعیت ها و دستاوردهای انقلاب اسلامی یکی از ابزار های دشمن برای القاء ناکارآمدی و شکست نظام در اهداف است. در این راستا آیت الله خامنه ای در جایگاه فقاهت و رهبری به عنوان احیاء کننده مفهوم جهاد تبیین، بر روشنگری واقعیت ها جهت بی اثر نمودن این ابزار، تأکید ویژه داشته‌اند. بنابراین عنایت به پشتوانه شرعی جهاد تبیین در بسط و اجرای آن ضروری می‌نماید (مسأله)؛ پژوهش حاضر با روش توصیفی_تحلیلی با رویکرد استقرایی و تحلیل بیانات مقام معظم رهبری با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به تخریج و تبیین ماهیت و مبانی فقهی جهاد تبیین پرداخته است (روش)؛ نتایج حاکی بر آن است که جهاد تبیین از منظر آیت الله خامنه ای برتلاش روشنگرانه در برابر خصم، در راه اعتلاء و برپایی دین اسلام اطلاق می شود. به جهت اهمیت ویژه آن در عصر کنونی واجب عینی است که نسبت به افراد و موارد، مختلف خواهد بود. این فریضه، قطعی و فوری و در حد توان به صورت تدافعی و تهاجمی به انجام می رسد. مبانی فقهی وجوب جهاد تبیین مبتنی بر آیات، روایات و قواعد فقهی نظیر قاعده وجوب ارشاد جاهل، وجوب حفظ نظام، مصلحت نظام، وجوب تعاون بر نیکویی و دعوت است ( یافته ها).

چکیده تاریخ بشریت عرصه جدال دائمی حق و باطل بوده است، اما پیروزی در این نبرد از آن کسی است که دشمنی را تشخیص دهد، شیوه‌های راهبردی دشمن را بشناسد و از ابزار تقابلیِ صحیح بهره ببرد و به موقع واکنش نشان دهد. اما از آنجا که نفاق و درهم‌آمیختن حق و باطل، شگرد اصلی جبهه باطل است، عمدتاً تشخیص باطل، دشوار است. (مسأله) لذا نظر به اهمیت تبیین استراتژی اسلام در مواجهه با دشمنان و نقش دشمن‌شناسی در تبیین این استراتژی (ضرورت) شایسته است دریابیم که علت این تقابل چیست و قرآن و سیره نبوی چه راهبردی در اتخاذ استراتژی تقابلی دارند ؟ (پرسش) یافته پژوهش حاضر با کاربست روش تفسیری و تحلیل محتوایی آیات قرآن و نیز دقت در سیره نبوی (روش) این است که مسلمانان باید باور داشته باشند که دشمنان دائماً در حال توطئه‌چینی و جنگ‌افروزی هستند و از ابزارهای مختلف همچون تحقیر، استهزاء، شبهه‌پراکنی، مجادله، تطمیع و تهدید برای نابودی اسلام استفاده می‌کنند. بنابراین مسلمانان باید بتوانند استراتژی قدرتمندی در دو حوزه مواجهه نرم و مواجهه سخت اتخاذ کنند و این امر جز از طریق دشمن‌شناسی حاصل نمی‌شود. قرآن و سیره نبوی موثق‌ترین منابع در این زمینه هستند. (یافته)