فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه دیپلماسی و میدان در حل و فصل منازعات منطقه‌ای از سیره سردار قاسم سلیمانی طی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش این است که ارتباط دیپلماسی و میدان در مدیریت منازعات منطقه‌ای بر اساس سیره سردار سلیمانی چگونه بوده است. مسئله اصلی تحقیق، شناسایی تعامل و تقویت دیپلماسی و عملیات میدانی در مدیریت منازعات منطقه‌ای با تأکید بر سیاست خارجی ایران است. در این راستا، این پژوهش با چارچوب نظری قدرت هوشمند جوزف نای و روش کیفی و رویکرد تحلیلی-توصیفی انجام شده و داده‌ها از طریق کتابخانه‌ای و تحلیل اسناد معتبر گردآوری و تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که سردار سلیمانی از طریق تلفیق استراتژیک قدرت سخت و نرم، به الگویی موفق از قدرت هوشمند دست یافته است. وی با ایجاد اتحادهای استراتژیک با گروه‌های نیابتی، مانند حزب‌الله و حوثی‌ها، و بهره‌گیری از دیپلماسی فرهنگی و رسانه‌ای، تأثیر قابل‌توجهی بر تحولات منطقه‌ای و تقویت محور مقاومت داشته است. این پژوهش نشان می‌دهد دیپلماسی میدان‌محور در سیره سردار سلیمانی، با ایجاد همبستگی میان گروه‌های محلی و تقویت روابط استراتژیک، منجر به کاهش تنش‌ها، مدیریت مؤثر منازعات و تثبیت جایگاه استراتژیک جمهوری اسلامی ایران در خاورمیانه شده است. نتایج تحقیق بر اهمیت قدرت هوشمند و تعامل میان دیپلماسی و میدان به‌عنوان ابزاری کارآمد برای مدیریت بحران‌ها تأکید دارد و الگویی عملی برای سیاست‌گذاران در طراحی استراتژی‌های منطقه‌ای ارائه می‌دهد.

چکیده سیاست خارجی ایران در محور تحت نفوذ بعد از بحران در دو کشور عراق و سوریه، بیشتر دارای ماهیتی تدافعی- امنیتی و عمل گرایانه بوده است. اما واکنش های به وجود امده در دو کشور فوق ذکر از طرف دیگر قدرتهای ذی نفوذ این سیاست را به چالش طلبیده است.لذا اتخاذ استراتژی طرح شده برای حل این تناقض ،مسئله طرح شده در این پژوهش می باشد( مسئله ). نگارنده برای اثبات فرضیه ی خود از روش کیفی- تفسیری با رویکرد توصیفی – تحلیلی بهره جسته است ( روش ). بنظر می رسد ایران برای پیشگیری از تغییرات ناخواسته در سیستم موازنه منطقه ای که ممکن است جایگاه فعلی ایران را به مخاطره اندازد و با تاکید بر حفظ منافع ملی، سعی نموده بسیار فعال تر از گذشته در منطقه ی بحران حاضر شده و با بهره گیری از سیاست خارجی تدافعی - امنیتی و در عین حال فعال ، تلاش نموده تا جایگاه منطقه ای خود را حفظ و تثبیت و در مقاطعی تقویت نماید ( فرضیه ) . رویکرد سیاست خارجی ایران نسبت به هر دو بحران فوق ذکر با تاکید بر بیداری اسلامی در این دو کشور ، کاملاًواقع بینانه، عمل گرایانه ، امنیتی و مبتنی بر منافع ملی بوده است (یافته ها ) .

چکیده فعالیت گسترده گروه تروریستی داعش طی سال‌های 2018-2014 در عراق و سوریه با واکنش‌های مختلفی مواجه شد. هدف اصلی در این مقاله بررسی سیاست خارجی ایران در قبال داعش در قالب روش توصیفی – تحلیلی و در چارچوب نظریه موازنه تهدید است. این سوال اصلی را مطرح می‌کند که رویکرد سیاست خارجی ایران در قبال گروه‌ داعش چگونه است و چه راهکارها و چالش‌هایی را در برمی‌گیرد. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که سیاست خارجی ایران در قبال داعش، به طور کلی از برداشت ایران از تهدید داعش شکل گرفته است. برداشت تهدید داعش از سوی ایران، دارای چهار شاخص عمده مجموع قدرت، نزدیکی جغرافیایی، قدرت تهاجمی و نیات تهاجمی است. در این راستا سیاست خارجی ایران در برابر داعش شکلی امنیت‌محور به خود گرفته است که از ویژگی‌های متعددی نظیر حضور فعال نهادهای نظامی در سیاست خارجی و تاکید بر بازدارندگی برخوردار است. در عین حال، سیاست خارجی ایران در قبال داعش با چالش‌هایی نیز مواجه است که مشکلات داخلی و شکاف‌های اجتماعی کشورهای درگیر، کارشکنی‌های بازیگران منطقه‌ای و راهبرد آمریکا در ایجاد جنگ‌های نیابتی و ائتلاف علیه تروریسم از آن جمله است.