تبیین ابعاد و مؤلفه های بیداری اسلامی و تحلیل جایگاه آن در کتابهای درسی تاریخ دوره دوم متوسطه ایران

نوع مقاله: علمی ترویجی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، تهران، ایران.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مطالعات برنامه درسی دانشگاه شاهد، تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه شاهد، تهران، تهران، ایران.

چکیده

پ‍ژوه‍ش‌ ح‍اض‍ر با هدف تبیین ابعاد و مؤلفه‌های بیداری اسلامی و تحلیل جایگاه آن در کتاب‌های درسی تاریخ دوره دوم متوسطه ایران صورت پذیرفته است. روش پژوهش توصیفی شامل؛ تحلیل اسنادی و نیز تحلیل محتوا بوده و رویکرد آن نیز کاربردی محسوب می‌گردد. جامعه پژوهشی، شامل دو بخش؛ متون مرتبط با ابعاد و مؤلفه‌های بیداری اسلامی و 4 عنوان کتاب درسی تاریخ دوره دوم متوسطه (تاریخ ایران و جهان 1 و 2، تاریخ معاصر ایران و تاریخ‌شناسی) چاپ شده در سال تحصیلی 95-1394 می باشد که با توجه به ماهیت موضوع و محدودیت جامعه پژوهشی، از نمونه‌گیری صرف نظر شده و کل جامعه آماری مورد تحلیل واقع شده است. ابزارهای اندازه‌گیری، فرم فیش‌برداری و نیز سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته بوده است. داده‌های اسنادی به شیوه کیفی و داده‌های تحلیل محتوی با استفاده از شاخص‌های توصیفی در فرایند تحلیلی آنتروپی شانون مورد بررسی قرار گرفته‌اند. ع‍م‍ده‌‌ت‍ری‍ن‌ ی‍اف‍ت‍ه‌‌ه‍ای‌ پ‍ژوه‍ش‌ بیانگر آن است که: 1. چارچوب مفهومی بیداری اسلامی را می‌توان بر اساس مدارک و مستندات مرتبط در 3 بُعد و 48 مؤلفه تدوین نمود. 2. در م‍ج‍م‍وع‌ کتاب‌های درسی تاریخ دوره دوم متوسطه 2656 مرتبه به ابعاد و مؤلفه‌های بیداری اسلامی، توجه کرده بودند که میزان فراوانی و درصد آن در کتاب‌های تاریخ ایران و جهان 1 و 2، تاریخ معاصر ایران و تاریخ‌شناسی به ترتیب 357 (4/13 %)، 740 (9/27 %)، 1342 (5/50 %)، 217 (2/8 %) می‌باشد. 3. همچنین در بین ابعاد مورد بررسی بعد شناختی با میزان بار اطلاعاتی 907/0 و ضریب اهمیت 359/0 بیش‌ترین و بعد عملکردی با میزان بار اطلاعاتی 789/0 و ضریب اهمیت 312/0 کم‌ترین توجه را به خود اختصاص داده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Islamic Awakening and analyze the dimensions and components of its place in the history books of second class of high school

نویسندگان [English]

  • Hassan Najafi 1
  • Ali Moghadam Zadeh 2
  • Reza vafaee 2
  • Mohsen Farmahini Farahani 3
1 Curriculum Studies PhD student at Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.
2 Graduate Master studies curriculum Shahed University, Tehran, Iran.
3 Department of Educational Sciences, Shahed University, Tehran, Iran
چکیده [English]

This study aimed to analyze the dimensions and elements of Islamic awakening and its place in the history books of second class high school of Iran. Descriptive research methods, including document analysis and content analysis and
its approach is also considered as a functional approach in this study. The study population consisted of two parts; texts related to different dimensions of Islamic awakening and 4 school history textbook second class of high school (Iran and world history 1 and 2, the contemporary history of Iran and historian), which will be published in the academic year 95-1394 due to the nature and limitations of the research community, regardless of the sampling and analysis of the entire population is located. Measuring devices, as well as inventory taking notes form content analysis was designed. Documents, data quality and data content analysis method using descriptive indicators have been examined in the process of Shannon entropy analysis. The major findings of this study indicate that: 1- Based on the conceptual
framework of Islamic awakening in 3 dimensions and 48 factors related documents formulated. 2- A total of 2656 secondary school history textbooks references to the different dimensions of the Islamic awakening, concerned that the frequency and percentage Iran and world history books 1 and 2, respectively 357 modern Iranian history and the historian (4/13 %), 740 (27.9%), 1342 (5/50%), 217 (2.8%) . 3- Also in the aspect of study cognitive dimension with the information once 907/0 and 359/0 most important factor and performance with the load factor of about 789/0 and 312/0 important to have the least attention.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic awakening
  • content analysis
  • History textbooks
  • High school courses