فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی

الگوی تربیت عقل از منظر قرآن کریم با تأکید بر نقش تربیتی امام بر امّت در بیداری اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سید سعید حسینی رامشه 1
محمد هادی منصوری 2
رضا ابروش 3

1 دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی گرایش قرآن و متون اسلامی، گروه معارف اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم ،ایران.

2 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران.

3 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم ،ایران.

چکیده
عقل بنیادی‌ترین ابزار هدایت در اندیشه اسلامی، جایگاه ویژه‌ای در قرآن دارد. ارائه الگوی قرآنی تربیت عقل نقش مهمی در بیداری اسلامی مبتنی بر رابطه امام و امت دارد. به طوریکه کارامدی این جریان در گرو این الگو می‌باشد. درواقع تبیین جامع و کارامد از تربیت عقل از منظر قرآن به مثابه روح و شاکله جریان بیداری اسلامی است، به طوریکه مناسبات بین امام و امت را برمدار عقل تبیین می‌نماید. این پژوهش درصدد است تا با تبیین الگوی تربیت عقل از منظر قرآن زمینه کاربست آن در جریان‌های بیداری اسلامی را فراهم سازد و رابطه امام و امت را بر مدار عقل تبیین و ارائه نماید.(مسئله)؛ این پژوهش با استفاده از روش تفسیری-ساختاری تلاش دارد تا مؤلفه‌های تربیت عقل به صورت لایه‌ای تبیین شوند. در این روش ده نفر از نخبگان قرآنی، برای تدوین ماتریس خودتعاملی مشارکت داشتند.(روش)؛ تنویر عقل به عنوان لایه سطح یک و عمیق‌ترین لایه قرار گرفت. این لایه بر «حق‌یابی عقل»، تأثیر می‌گذارد. تنویر عقل نیز بر لایه سوم یعنی«حق یابی عقل»،«رشد و سازندگی عقل»و«تکامل عقل» تأثیر می‌گذارد. هر سه مؤلفه لایه سوم که روبنائی‌ترین لایه هستند بر لایه دوم یعنی «حق‌یابی عقل» تأثیر می‌گذارند. بنابراین اثرگذارترین لایه در تربیت عقل از منظر قرآن«تنویر عقل» می‌باشد.(یافته‌ها).

کلیدواژه‌ها

قرآن
تربیت عقل
امام
امت
بیداری اسلامی

موضوعات

عنوان مقاله English

The Model of Education of Intellect from the Perspective of the Holy Quran with Emphasis on the Educational Role of the Imam on the Ummah in Islamic Awakening

نویسندگان English

Seyed saeid Hosseini Ramsheh 1
Mohammadhadi Mansuori 2
Reza Abravesh 3
1 Student of Islamic Education, Qom University of Islamic Education, Iran
2 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, University of Islamic Studies, Qom, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, University of Islamic Studies, Qom, Iran.
چکیده English

Intellect, as the most fundamental tool of guidance in Islamic thought, holds a special place in the Quran. The Quranic model of intellectual education plays an important role in Islamic awakening based on the relationship between the Imam and the Ummah, such that the effectiveness of this movement depends on this model. In fact, a comprehensive and effective explanation of intellectual education from the Quran's perspective serves as the spirit and framework of the Islamic awakening movement, as it explains the relationships between the Imam and Ummah on the axis of intellect. This research aims to explain the model of intellectual education from the Quran's perspective to facilitate its application in Islamic awakening movements and to explain and present the relationship between the Imam and Ummah on the axis of intellect. This research uses an interpretive-structural methodology to explain the components of intellectual education in a layered format. In this method, ten Quranic scholars participated in developing the self-interaction matrix. The enlightenment of intellect was positioned as layer level 1 and the deepest layer. This layer influences "intellectual truth-finding. "The enlightenment of intellect also affects the third layer, which includes "intellectual truth-finding," "intellectual growth and development," and "intellectual perfection." All three components of the third layer, which are the most superficial layers, influence the second layer, "intellectual truth-finding." Therefore, the most influential layer in intellectual education from the Quran's perspective is "the enlightenment of intellect".

کلیدواژه‌ها English

Quran
Education of intellect
Imam
Ummah
Islamic awakening

  1. قرآن کریم.

    1. مکارم شیرازی، ناصر، (1390). ترجمه قرآن کریم، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی ، قم.
    2. ابن درید، محمد بن حسن، (1987). جمهرة اللغة، دار العلم للملایین، بیروت.
    3. ابن فارس، احمد، (1399ق). معجم مقاییس اللغه، دارالفکر، بیروت.
    4. ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414ق). لسان العرب، دار صادر، بیروت.
    5. اسدآبادی، سیدجمال، (1379). نامه‌ها و اسناد سیاسی، مکتبة  الشروق، تهران.
    6. اعرافی، علیرضا، (1388). فقه تربیتی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم.
    7. برقی، احمد بن محمد بن خالد، (1379 ق). المحاسن، دار الکتب الإسلامیة، قم.
    8. جوهری، ابونصر، (1407ق). الصحاح، دار العلم للملایین، بیروت.
    9. خمینی، سید روح الله (امام خمینی)، (1363). کتاب البیع، انتشارات  اسماعیلیان، قم.
    10. خمینی، سید روح الله (امام خمینی)، (1389). صحیفه امام خمینی (ره)، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى( س)، تهران.
    11. خمینی، سید روح الله (امام خمینی)، (1409). ولایت فقیه ( حکومت اسلامى)، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى( س)، تهران.
    12. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412ق). مفردات فی غریب القرآن، دار القلم، الدار الشامیة – دمشق و بیروت.
    13. زبیدی، مرتضى، (1414 ق). تاج العروس من جواهر القاموس، دار الفکر، بیروت.
    14. سید رضی، محمد بن حسین، (1379). نهج البلاغة، ترجمه و تصحیح: دشتی، محمد، نشر مشهور، قم.
    15. صلیبا، جمیل، (1366). فرهنگ فلسفی، ترجمه منوچهر صانعی، نشر حکمت، تهران.
    16. طباطبایی، سید محمد حسین، (1373). المیزان، منشورات اسماعیلیان، ایران.
    17. طباطبایی، سید محمدحسین، (1419). الرسائل التوحیدیة، مؤسسة النعمان، بیروت.  
    18. فراهیدی، خلیل بن أحمد، (1408 ق).کتاب العین، محقق: مهدی المخزومی، إبراهیم السامرائی، دار و مکتبة الهلال، بی جا.
    19. مطهری، مرتضی، (1389). مجموعه آثار، صدرا، تهران.
    20. ابراهیمی کیاپی، هادی، آرایی، وحید، و جمالی، جواد. (1403). نقش رهبری «امامین انقلاب» در حفظ و تداوم انقلاب اسلامی ایران. فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی، 13(1)، 83-95.
    21.  حسینی رامشه، سید سعید، سروریان، حمید رضا. (1400). تکریم سادات و کارکرد آن در بیداری اسلامی. فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی، 10(1)، 53-76.
    22. حسینی علایی، فاطمه؛ فتحی اکبرآبادی، جواد؛ جلالی شوره‌دلی، زهرا، (پاییز و زمستان 1400). «واکاوی معنای واژه «تربیت» و ردّ نظرات مخالف آن»، اسلام و پژوهش های تربیتی، سال سیزدهم، شماره دوم، پیاپی 26، ص43-56.

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما