گفتمان بصیرت دینی در اشعار محمد مهدی جواهری و نقش آن در بیداری اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه آزاد قم

3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران

چکیده
بصیرت دینی به معنای درک عمیق به حقایق دینی و زندگی است. این مفهوم به انسان کمک می‌کند تا در مواجهه با چالش‌ها، تصمیمات صحیح‌تری بگیرد. بصیرت دینی در شعر شاعران به معنای توانایی درک عمیق نسبت به مفاهیم دینی و اجتماعی است که شاعران با استفاده از هنر خود به تبیین آن و نیز بیداری اسلامی در میان مردم می‌پردازند. (مسئله) در این پژوهش با رهیافت توصیفی تحلیلی و استناد به منابع کتابخانه‌ای، (روش) تلاش شد تا نمود بصیرت دینی در بیداری اسلامی در شعر جواهری تبیین گردد تا بر این واقعیت تأکید گردد که این شاعر تنها به بیان مسائل دینی به صورت صِرف و با جنبه‌های توصیفی نمی‌پردازد، بلکه تلاش می‌کند از لابه‌لای این ابیات، بصیرت دینی ایجاد کند و به تبع آن به نوعی بیداری اسلامی در جامعه نیز بپردازد و هموطنان خود را نسبت به شرایطی که در کشورشان به عنوان یک کشور اسلامی وجود دارد، بیدار سازد. و وظیفه خود را به عنوان یک شاعر ملتزم به دین نیز به خوبی انجام دهد. مهمترین دستاورد پژوهش آن است که جواهری توانست در مفاهیمی مانند یاد خدا و پشتیبانی و رحمت الهی، هشدار در مورد مرگ، فریبنده بودن دنیا، دعوت به هوشیاری برای شناخت حق و باطل، تأکید بر پیروی از عقل و نکوهش ظاهرگرایی، به روشنگری بپردازد و به نوبه-ی خود تا جایی که می‌تواند نوعی بصیرت دینی در خوانندگان ایجاد کند. (یافته‌ها).

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The discourse of religious insight in the poems of Mohammad Mahdi Javaheri and its role in Islamic awakening

نویسندگان English

Fatemeh Gooshehneshin 1
Farideh Akhavan Palang Saraei 2
ebrahim namdari 3
1 Assistant Professor of Arabic Language and Literature. Arabic Language and Literature Group.Persian literature and foreign languages.Payame Noor University, Tehran, Iran
2 PhD student in Arabic language and literature, Islamic Azad University, Qom Branch, Qom, Iran
3 Associate Professor, departmant of quranic and hadith sciences, ayatollah boroujerdi University, boroujerd, iran.
چکیده English

Religious insight means a deep understanding of religious truths and life. This concept helps people to make more correct decisions when faced with challenges. Religious insight in poets' poetry means the ability to deeply understand religious and social concepts that poets use their art to explain and Islamic awakening among people. (Problem) In this research, with a descriptive and analytical approach and referring to library sources, (method) an attempt was made to explain the religious insight in the Islamic awakening in Javaheri's poetry, in order to emphasize the fact that this poet only expresses religious issues in a pure form. And it does not deal with descriptive aspects, but rather tries to create religious insight from these verses and, accordingly, to a kind of Islamic awakening in the society, and to make their countrymen aware of the conditions that exist in their country as an Islamic country. to wake up And do his duty as a religious poet well. The most important achievement of the research is that Javaheri was able to shed light on concepts such as the remembrance of God and divine support and mercy, warning about death, the deceptiveness of the world, calling for vigilance to recognize right and wrong, emphasizing on following reason and condemning appearances. In turn, to the extent that it can create a kind of religious insight in the readers. (Findings).

کلیدواژه‌ها English

: discourse
religious insight
contemporary Arabic poetry
Mohammad Mahdi Javaheri
قرآن کریم.
ابتکاری، محمد حسین، & عیسایی خوش، کوروش. (1396). بررسی نظریه، روش و کاربرد تحلیل گفتمان. رویکردهای پژوهشی در علوم اجتماعی، 10، 64-86.
ابراهیم زاده، عبدالله. (1387). دین پژوهی. قم: زمزم هدایت.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (1408). لسان العرب. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
ابن‌فارس، احمد بن زکریا. (1404). معجم مقاییس اللغه. قم: مکتبة الإعلام الإسلامی.
أبوعمر، شهاب‌الدین. (2005). القاموس المنجد. بیروت: دارالفکر.
تیلور، استفنی. (1397). تحلیل گفتمان چیست؟ (عرفان رجبی و پدرام منیعی، مترجمان). تهران: نویسه پارسی.
الجواهری، محمد مهدی. (2011). الأعمال الشعریة الکاملة. بغداد: مکتبة جریرة الورد.
حاجی صادقی، عبدالله. (1393). بصیرت (چیستی، چرایی، چگونگی). قم: زمزم هدایت.
الحجاجرة، سعاد یوسف محمد. (2012). خمریات أبی نواس ومسلم بن ولید دراسة أسلوبیة. جامعة الخلیل عمادة الدراسات العلیا. إشراف: حسام الدین التمیمی.
حداد عادل، غلامعلی. (1386). دانشنامه جهان اسلام (جلد 11). تهران: بنیاد دایره المعارف اسلامی.
حسینی خامنه‌ای، سید علی. (1388، 22 اردیبهشت). بیانات. بازیابی‌شده از https://farsi.khamenei.ir
رحیمی، عباس. (1392). بصیرت نیاز همیشگی. تهران: نشر جمال.
روبرت، ب.، & کامبل یسوعی. (1996). أعلام الأدب العربی المعاصر. بیروت: الشرکة المتحدة للتوزیع.
شریم، جوزیف میشال. (1984). دلیل الدراسات الأسلوبیة. بیروت: المؤسسة الجامعیة للدراسات والنشر والتوزیع.
عکاشة، محمود. (2011). التحلیل اللغوی فی ضوء علم الدلالة. مصر: دار النشر للجامعات.
فاضلی، محمد. (1383). گفتمان و تحلیل گفتمان انتقادی. پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی، 4(14)، 81-107.
قادری، قادر. (1402). بازتاب بیداری اسلامی در اشعار مصطفی صادق رافعی. مطالعات بیداری اسلامی، 12(4)، 30.
مجلسی، محمدباقر. (1403). بحارالانوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مسمح، أیمن سلیمان. (2007). الاتجاه الاجتماعی فی الشعر الفلسطینی بین انتفاضتین 1987 – 2007 م. الإشراف: نبی خالد أبوعلی. الجامعة الإسلامیة - غزة، عمادة الدراسات العلیا. کلیة الآداب، قسم اللغة العربیة.
مصطفوی، حسن. (1368). التحقیق فی کلمات القرآن. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ممتحن، مهدی، محمدیان، حسین، & رودینی، محمد امین. (1389). دین در اندیشه جواهری و شهریار (بررسی و تطبیق). مطالعات ادبیات تطبیقی، 4(15)، 143-164.