مقاومت اسلامی حکومت شیعی نوابین مرشدآباد بنگال هند در برابر دولت انگیس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار رشته علوم سیاسی گروه تمدن و سیاست مرکز پژهشی تمدن اسلامی، قم، ایران

2 استادیار رشته جامعه شناسی گروه علوم سیاسی دانشکده عقیدتی-سیاسی دانشگاه افسری و تربیت پلیس امام حسن مجتبی(ع) تهران.ایران

3 دکتری رشته تاریخ اهل بیت(ع)مدرسه امام خمینی(ره)جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران

چکیده
در اوایل قرن هجدهم میلادی/ قرن دوازدهم شمسی،حکومت شیعی« نوّابین مرشدآباد» در بنگال هند و توسط مرشد قلی‌خان،تأسیس گردید و شیعه-گری را بتدریج در آن سامان، به اوج خود رساند تا حدی‌که شیعه، بر سراسر بنگال،سلطه یافت اما چرایی سقوط این حکومت شیعی،بعد از 167 سال فراز و نشیب، توسط انگلیسی‌ها یکی از چند مسأله پاسخ نداده نشده این دوران است!از میان سئوالات متعددی که این مسأله می-آفریند، درصدد هستیم به یکی از آن‌ها پاسخ دهیم که عبارت است:" نحوه و میزان مقاومت دولت‌های شیعی بنگال در مصاف با کمپانی هند شرقی چگونه بوده و نتایج حاصل از آن چه بوده است؟(سئوال)برای یافتن پاسخ،مقاله حاضر،روش توصیفی-تحلیلی را بر بستر داده‌های تاریخی برگزیده است که: 1. برخورداری شیعه در ایجاد جنبش بیداری ضداستعماری در سرزمین‌های دورتر از مؤطن اصلی،2. موفقیت یا کاهش موفقیت در گسترش شیعه در صورت تکیه بر اصالت‌های درونی یا دروی از آن،3. تأثیر قوت و ضعف دولت در توسعه شیعه در بنگال از جمله یافته‌های این پژوهش است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Islamic resistance of the Shiite government of Murshidabad, Bengal, India, against the British government

نویسندگان English

morteza shirody 1
mohammad sajad shiroody 2
mohammad zeinoabedin 3
1 Associate Professor of Political Science, Department of Civilization and Politics, Islamic Civilization Research Center, Qom, Iran
2 Assistant Professor of Sociology, Department of Political Science, Ideological-Political Faculty, Imam Hassan Mojtabi University of Officer Training and Police Training, Tehran, Iran
3 PhD in History of Ahl al-Bayt (AS), Imam Khomeini (RA) School, Al-Mustafa Al-Alamiya University, Qom, Iran
چکیده English

In the beginning of the 18th century AD/12th century, the Shiite government of "Nawabin Murshidabad" in Bengal, India was established by Murshid Qali Khan and gradually brought Shiaism to its peak in that system to the extent that Shia spread all over the country. Bengal was dominated, but why the fall of this Shiite government, after 167 years of ups and downs, by the British is one of the few unanswered questions of this era! Let us answer them, which is: "How was the manner and extent of resistance of the Shia governments of Bengal against the East India Company and what were the results?" (Question) To find the answer, the present article is a descriptive-analytical method. has chosen on the basis of historical data that: 1. Shi'a benefit in creating anti-colonial awakening movement in lands far away from the original homeland, 2. Success or decrease of success in the expansion of Shi'a in the case of relying on internal origins or away from it 3. The influence of the government's strength and weakness in the development of Shia in Bengal is one of the findings of this research

کلیدواژه‌ها English

Islamic resistance
Shiite governments
Ahl al-Bayt (AS)
Indian Bengal
Nawabin of Murshidabad and the East India Company
  1. آخوندزاده، محمد مهدی (1365). تجزیهٔ شبه قارّة هند و استقلال بنگلادش، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
  2. آشنا، میرزا محمد طاهرخان (2009). ملخص شاهجهان نامه، تصحیح جمیل‌الرحمن، دهلی نو، مرکز تحقیقات رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران.
  3. ابوصالح، سیدحسن و نائیج، علیرضا (1397)."مناسبات دین و دولت در دوران شیعی اوده هند،"نشریه سیاست متعالیه، شماره 22، ص 148-131.
  4. احمد، سلیم (1996). آل اندیا مسلم لیگ، لاهور، اردو اکیدمی.
  5. اسعدی، مرتضی (1369). جهان اسلام، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، ج 2.
  6. افروز، شکیل (2010). مسلم قبرستانون کا سفر، لاهور، کولکاتا.
  7. اکرام، شیخ محمد (1996). رود کوثر، لاهور، ادارة ثقافت اسلامیه.
  8. اکرام، شیخ محمد (1997). موج کوثر، لاهور، ادارة ثقافت اسلامیه.
  9. بروجردی، محمد تقی (1379). ملی گرائی هندو، تهران، وزارت امور خارجه ایران.
  10. بهبهانی، احمد (1375). مرآت‌الاحوال جهان‌نما، تصحیح علی دوانی، تهران، مرکز اسناد و انقلاب اسلامی، ج 1 و 2.
  11. بهتّاچاریه، شانتی رنجن (1963). بنگالی هندوون کی اردو خدمات، کلکته، هندوستان آرت پریس.
  12. تمنا، منشی رام‌سهای (1988). احسن‌التواریخ یعنی تاریخ صوبه اَوَده، لکهنو، ندای حق پریس.
  13. جهان بین، اسماعیل و زین العابدین، محمد (1393)."تشیع بنگال هند در عصر نوابین مرشد آباد،"نشریه تاریخی جهان اسلام، شماره 1، ص 74-53.
  14. خان، محمد رضا علی (2007). مرشدآباد اردو کا ایک قدیم مرکز، کلکته، مغربی بنگال اردو اکیدمی.
  15. رضوی، اطهر عباس (1376). شیعه در هند، ترجمه مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، ج 1.
  16. سپیر، پرسیوال (1387). تاریخ هند، ترجمه همایون صنعتی زاده، قم، نشر ادیان، ج 2.
  17. سراج‌الاسلام (2003). تاریخ پاک و هند (عهد قدیم سی 1965 م تک)، اسلام آباد، غضنفر اکیدمی.
  18. شجاعیان، محمد (1402)." مبنای قرآنی مقاومت علیه سلطه؛ با نگاهی به تحول مفهوم سلطه در تفاسیر شیعه و اهل سنت،" نشریه علمی بیداری اسلامی، شماره 27، ص 128-111.
  19. شرفایی، محسن (1398)."معرفی و بررسی تاریخ اجتماعی-فکری شیعه اثنا عشری در هند،" نشریه آینه پژوهش، شماره 175، ص 94-85.
  20. شیمل، آنه ماری (1386). در قلمروی خانان مغول، ترجمه فرامرز نجد سمیعی، تهران، امیر کبیر.
  21. صدیقی، عتیق انور (1993). هندوستان تاریخ و ثقافت آور فنون لطیفه، دهلی نو، نیشنل می‌وزیم.
  22. صفری فروشانی، نعمت الله و زین العابدین، محمد (1393)."بازخوانی تاریخ شیعیان بنگال هند از آغاز تا دوره حکومت مغولان،"نشریه سخن تاریخ، شماره 20، ص 120-101.
  23. عمرصاحب، محمد (1946). سراج‌الدوله، دهلی، انجمن ترقی اردو هند.
  24. فهمی، شوکت علی (2009). هندوستان پر اسلامی حکومت، دهلی، دین دنیا پبلشنگ.
  25. فهمی، شوکت علی (2009). هندوستان پر مغلیه حکومت، دهلی، دین دنیا پبلشنگ.
  26. قاسم پور نوبیجاری، علیرضا و واسعی، علیرضا (1400)." بررسی روابط سیاسی نظام شاهیان دکن با دولت صفویه با تاکید بر نقش شاه طاهر دیوانسالار ایرانی،"نشریه مطالعات باستان شناسی، شماره 15، ص 247-229.
  27. مشیرالحسن (1367). جنبش اسلامی و گرایش‌های قومی در مستعمرة هند، ترجمه حسن لاهوتی، مشهد، آستان قدس رضوی.
  28. مظفر، محمد حسین (1379). تاریخ شیعه، ترجمه سید محمد باقر حجتی، تهران: نشر فرهنگ اسلامی.
  29. مونُرما ایربُک (2011). کوتّایام، دهلی، کیرالا و کولکاتا.
  30. میرشریفی، سید علی (1387). هندوستانی که من دیدم، قم، دلیل ما.
  31. نقوی، سید علی محمد (1385). ایران و هند، تهران، بین‌المللی الهدی.
  32. نهرو، جواهرلعل (1361). کشف هند، ترجمه محمود تفضلی، تهران، امیر کبیر، ج 1.
  33. نیک‌پناه، منصور و شیخ‌زاده، یوسف (1395)." خرده‌گیری شتاب‌زدهٔ ناقدان بر شیعی ستیزی اقبال لاهوری،" مجله کاوش‌نامه زبان و ادب فارسی، شماره 32، ص 278-261.
  34. هاردی، پی (1369). مسلمانان هند بریتانیا، ترجمه حسن لاهوتی، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی