بازتاب پایداری و بیداری اسلامی در لالایی‌های کُردی (مطالعۀ موردی لالایی‌های بیداری هژار و ملّاآواره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی ، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری. سبزوار ایران

چکیده
پژوهش حاضر درصدد بررسی لالایی‌هایی بیداری کُردی هژار و ملاآواره، دو تن از شاعران مبارز در دوران حکومت پهلوی است (مسأله). این مقاله با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای (روش) به تحلیل سیاسی لالایی‌های بیداری هژار و ملاآواره می‌پردازد. برایند پژوهش گویای آن است که در ادبیات کردی، لالایی یکی از ابزارهایی بوده‌است که شاعران آزادی‌خواه به‌وسیلۀ آن‌ها روحیۀ ایستادگی در برابر حکومت پهلوی را به کودکان منتقل می‌کردند. ساختار لالایی‌های مورد مطالعه، یکسان و کارکردی مبارزاتی دارند. هر دو شاعر، لالایی‌ها را با بیانی عاطفی در قالب نوازش کودک و صبر مادر در برابر گریه‌های طفل آغاز می‌کنند. آنگاه با بیانی نمادین، گریه‌های کودک را مقدمه‌ای برای دردها و گریه‌های بزرگ‌سالی معرفی و بند قنداق را به بند و زنجیر حکومت پهلوی تشبیه کرده‌اند. سپس، شاعران از زبان مادر اندوه ناشی از بیداد رژیم پهلوی را با روشی واقع‌گرا بیان و پس از آن با زبانی حماسی، اصل‌و‌نسب و شرافت ایرانیان و قوم کُرد را ذکر و کودک را به مبارزه و پایداری تهییج می‌کنند. درنهایت، شاعران کسب دانش و مبارزۀ قلمی را یکی از راه‌های ضربه‌زدن به استبداد معرفی می‌کنند و از کودک می‌خواهند همواره در راه کسب دانش پرتلاش باشدبه دلیل کارکرد مبارزه‌ای و بستر مشترک فرهنگی و زبانی، لالایی‌های مورد مطالعه، تفاوت آشکاری با یکدیگر ندارند (یافته‌ها).

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Reflection of stability and Islamic awakening in Kurdish lullabies (a case study of the awakening lullabies of Hažār and Molla Avareh )

نویسنده English

zahra jamshidi
Assistant Professor of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University. Sabzevar Iran
چکیده English

The present research is trying to investigate Kurdish awakening lullabies of Hažār and Molla Avareh, two of the militant poets during the Pahlavi regime (problem). This article deals with the political analysis of the awakening lullabies of Hažār and Molla Avareh with the descriptive-analytical method and the use of library sources (method). According to the research, it’s clear that in Kurdish literature, lullaby was one of the tools through which freedom-loving poets conveyed the spirit of standing against Pahlavi rule to children. The structure of the studied lullabies is the same and has a fighting function. Both poets begin the lullabies with an emotional expression in the form of caressing the child and the mother's patience against the child's cries; Then, with a symbolic expression, they introduced the child's cries as a prelude to the pains and cries of adults, and compared the bandages to the chains of the Pahlavi regime. Then, the poets express the grief caused by the rampage of the Pahlavi regime with a realistic expression, and after that, with an epic language, they mention the lineage and honor of the Iranians and the Kurdish people and encourage the child to struggle and persevere. Finally, poets introduce the acquisition of knowledge and pen struggle as one of the ways to attack tyranny and ask the child to always be diligent in acquiring knowledge (findings).

کلیدواژه‌ها English

Resistance literature
Kurdish literature
wake-up and stable lullabies
Hažār. Molla Avareh
  1.  احمدپناهی سمنانی، محمّد (1377). ترانه و ترانه‌سرایی در ایران. تهران: سروش.
  2. اخترشهر، علی (1399) جایگاه زنان در انقلاب اسلامی و تأثیر آن بر بیداری اسلامی با رویکرد تمدن‌سازی. فصل‌نامۀ بیداری اسلامی، 9(1)، 280-257.
  3. پارسا، سیداحمد و شهربانو حسین‌پناهی (1402) تحلیل و بررسی لالایی‌های بیداری. دوماه‌نامۀ فرهنگ و ادبیات عامه، 11(49)، 36-1.
  4. جعفری، اکبر (1395). بررسی اشتراکات محتوایی لالایی‌ها در گونه‌های زبانی غرب ایران، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. به راهنمایی مالک شعاعی. دانشگاه آزاد اسلامی. واحد دره‌شهر.
  5. جلیلیان، عباس (1386) شعر کلاسیک کردی: مروری بر ادبیات کودک و نوجوان در زبان کردی. فصل‌نامۀ شعر گوهران، 15، 199-195.
  6. حبیبی، فاطمه (1396). بررسی جامعه‌شناختی ترانه‌های فولکلور کردی (با تأکید بر لالایی‌ها). پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. به راهنمایی محمدتقی شیخی. دانشگاه الزهرا (س).
  7. خیرمقدم، گل‌آذین (1399). مطالعۀ ساختار محتوایی، فرهنگی و اقلیمی در لالایی‌های کردزبان ایران. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. به راهنمایی غلامرضا طوسیان. دانشگاه پیام نور تهران شرق.
  8. داد، سیما (1385). فرهنگ اصطلاحات ادبی. چاپ سوم. تهران: مروارید.
  9. ذوالفقاری، حسن (1394). زبان و ادبیات عامۀ ایران. تهران: سمت.
  10. ریاحی، حسن و میترا سعیدی (1385) لالایی‌های مادران کرد (با تأکید بر مضامین مذهبی). مطالعات هنر اسلامی، 2(4)، 42-31.
  11. زندرحیمی، مینا؛ هادی‌پور، هدی و حمیده کمالی‌مقدم (1399) بررسی انتقال مؤلفه‌های پایداری در فرایند ترجمه: مطالعۀ موردی ترجمۀ انگلیسی سعید سعیدپور از اشعار قیصر امین‌پور. فصل‌نامۀ بیداری اسلامی، 9(18)، 83-65.
  12. ژاله، شکوفه (1398). بررسی عناصر ادب پایداری در لالایی‌های فارسی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. به راهنمایی نفیسه رئیسی. دانشگاه یزد.
  13. سلیمی، هاشم و ثریا کهریزی (1387). ژانه‌ژین: لالایی‌های مادران کرد. تهران: آنا.
  14. سنگری، محمدرضا (1383) ادبیات پایداری. مجلۀ شعر، 39، 53-45.
  15. شکری، غالی (1366). ادب مقاومت، گردآوری و ترجمه: محمدحسین روحانی. تهران: نشر نو.
  16. صرفی، محمدرضا (1393) گسترۀ ادبیات پایداری. مجلۀ ادبیات پایداری، 6(10)، 238-207.
  17. صفی‌زاده، فاروق (1375). پژوهشی دربارۀ ترانه‌های کردی. تهران: ایران جام.
  18. طالب‌پور، دانا (1401) رهیافت تطبیقی تبلور اندیشۀ بیداری اسلامی در سروده‌های سمیح صباغ و قیصر امین‌پور. فصل‌نامۀ مطالعات بیداری اسلامی، 11(3)، 53-27.
  19. عمرانی، سید ابراهیم (1381). لالایی‌های ایرانی. تهران: پیوند نو.
  20. قادرزاده، امید و خالد میارغنج (1396) بازنمایی فرهنگ سیاسی در شعر کردی: تحلیل محتوای اشعار هژار و هیمن. مجلۀ جامعه‌شناسی کاربردی، 28(65)، 52-33.
  21. کردو، قانات (1394). تاریخ ادبیات کردی. ترجمه: عباس فرهادی توپکانلو. قم: عمو علوی.
  22. گاربارینو، مروین (1377). نظریه‌های مردم‌شناسی. ترجمه: عباس محمدی اصل. تهران: آوای نور.
  23. محجوب، محمدجعفر (1387). ادبیات عامیانۀ ایران (مجموعه مقالات دربارۀ افسانه‌ها و آداب‌ورسوم مردم ایران). به کوشش حسن ذوالفقاری. تهران: چشمه.
  24. میهن‌دوست، محسن (1355). کله فریاد (ترانه‌های خراسان). تهران: مرکز مردم‌شناسی ایران.