نقش زبان و ادبیات فارسی در گسترش آرمانهای بیداری اسلامی در جهان اسلام
بتول علیزاده ماهانی
چکیده در عصر تحولات سریع فرهنگی و سیاسی جهان اسلام، بررسی نقش زبان و ادبیات فارسی در تبیین و گسترش آرمانهای بیداری اسلامی، ضرورتی حیاتی یافته است. روش پژوهش بر مبنای رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی شکل گرفتهاست؛ ضمنِ مطالعه منابع تاریخی و معاصر، تحلیل محتوای متون شاخص ادبی و بررسی تطوری مفهوم بیداری اسلامی در بستر ادب فارسی، چارچوب تبیینی پژوهش ارائه شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که زبان و ادبیات فارسی، فراتر از یک ابزار انتقال صرف، بهمثابه شبکهای از معانی و گفتمانهای تمدنی، نقشی محوری در احیای هویت اسلامی، تقویت روح مقاومت و ترویج آرمانهای عدالتخواهانه و وحدتآفرین ایفا نموده است. این کارکرد، هم در متون کلاسیک ـ با بازتاب مؤلفههایی چون بیداری، جهاد اکبر و دعوت به بازسازی هویت جمعی ـ و هم در آثار معاصر ـ از رهگذر ادبیات مقاومت، ترجمه و گسترش رسانههای فارسیزبان ـ به صورتی عینی قابل مشاهده است. بر مبنای تحلیل دادهها، ظرفیت تعاملی و میانفرهنگی زبان فارسی، ابزاری برجسته برای تقویت وحدت و پویایی فکری امت اسلامی و پاسخگویی به چالشهای تمدنی عصر جدید ارزیابی میشود.