فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی

چکیده محاصره دریایی یمن در سال 2015 میلادی، با حضور کشتی‌های جنگی نیروهای تحت ائتلاف به رهبری عربستان سعودی، در آب‌های تحت صلاحیت یمن آغاز شده است. سطور پیش رو بر آن شده است تا از رهگذر تدقیق در ماهیت مخاصمه مسلحانه در یمن، به مسأله مشروعیت یا عدم مشروعیت محاصره دریایی یمن نظر بدوزد. پیامدهای ناگوار ناشی از محاصره دریایی یمن، بایستگی کنکاش در مشروعیت یا عدم مشروعیت محاصره مزبور از منظر حقوق بین‌الملل را ایجاب می‌نماید (مسأله). به این منظور، تحقیق پیش رو، با روش توصیفی - تحلیلی و از طریق گردآوری اطلاعات عمدتاً کیفیِ تحقیق به روش کتابخانه‌ای و به صورت استفاده از اسناد، کتاب-ها، مقاله‌ها و تارنماهای معتبر انجام شده است (روش). برآمد پژوهش منعکس شده در مقاله حاضر، نشان داده است که مخاصمه مسلحانه میان دولت مرکزی یمن یا نیروهای تحت ائتلاف به رهبری عربستان سعودی با کمیته‌های مردمی وابسته به جنبش انصارالله و بخش‌هایی از ارتش یمن، یک مخاصمه مسلحانه غیربین‌المللی است و در نتیجه، این محاصره غیر‌مشروع است. افزون بر این، محاصره دریایی یمن، ناقض موازین حقوق بین‌الملل بشردوستانه، از جمله و به ویژه دستورالعمل سن رمو و پروتکل دوم الحاقی به کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو 1949 است (یافته‌ها).

چکیده انقلاب اسلامی ایران به عنوان نقطه آغاز خیزش بیداری اسلامی در نیمه دوم قرن بیستم، شروع دوره جدیدی از ظهور اسلام با رویکرد سیاسی را برای جهان اسلام نوید داده و پیروزی برجسته ترین حرکت اسلامی در این دوره،سایر حرکتهای اسلامی در جهان اسلام مثل یمن را به تکاپو واداشت. لذا این مقاله ظرفیت‌های فرهنگی- هویتی انقلاب اسلامی ایران و تاثیر انقلاب اسلامی ایران را بر بیداری اسلامی به خصوص انصارالله یمن را بررسی می کند(مساله) پژوهش حاضربا استفاده از روش توصیفی و تحلیلی روشن می نماید که تاثیرانقلاب اسلامی بر بیداری اسلامی انطباق دارد (روش) شکل‌گیری انقلاب اسلامی در ایران از سه جهت برای بیداری اسلامی دارای اهمیت است.1-انقلاب اسلامی در ایران هویت فرهنگی جدیدی برای ایرانیان به ارمغان آورد با عنوان "هویت اسلامی- ایرانی"؛2- آن چه در ایران رخ داده به عنوان یک تجربة تاریخی – خواه نا خواه- در مقابل دیدگان ملت‌های منطقه است و ظرفیت الگو شدن برای آنها را دارد.3- انقلاب ایران ترکیبی از عناصر بومی و فرهنگی ایرانی را با عناصر دینی و مولفه‌هائی از رویکردهای دموکراتیک جدید ترکیب کرده و سنتزی متناسب با شرایط ایران اسلامی ارائه داده است که از ظرفیت بالایی برای الگو شدن برای کشورهای منطقه برخوردار می‌باشد.(یافته ها)

چکیده بیداری اسلامی یکی از مهم‌ترین رویدادهایی است که به‌ویژه در دهه اخیر در منطقه خاورمیانه عربی بسیاری از کشورهای منطقه را تحت تأثیر خود قرار داده است به نحوی که کشورهای مسلمان که عمدتاً تحت حاکمیت نظام‌های استبدادی و پادشاهی اداره می‌شدند با خیزش‌های مردمی با هویت و نشانگان فرهنگ و ایدئولوژی اسلامی روبه‌رو شدند. در این میان کشور یمن به دلایل تاریخی و فرهنگی در بین کشورهای جهان اسلام از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده و با حرکت‌ بیداری اسلامی در منطقه این کشور نیز دستخوش ناآرامی‌گردید. انقلاب اسلامی ایران به‌عنوان بزرگ‌ترین رویداد قرن بیستم کشورهای اسلامی در منطقه را به‌شدت تحت تأثیر خود قرار داد. این تأثیرگذاری در عواملی مختلفی ریشه دارد که بخش قابل‌توجهی از آن به عوامل معنایی و هویتی باز می‌گردد. بر این اساس پرسش اصلی پژوهش حاضر این می‌باشد که عوامل معنایی و هویتی انقلاب اسلامی چه نقشی در هویت‌خواهی شیعیان یمن داشته است؟ (مسئله). روش تحقیق در این پژوهش توصیفی –تحلیلی و روش گردآوری داده‌ها کتابخانه‌ای و اینترنتی می‌باشد (روش). در حالیکه بسیاری از تحلیل‌ها به عوامل سیاسی، امنیتی، ژئوپلیتیک در بحران یمن اشاره دارد به نظر می‌رسد که هویت خواهی شیعیان یمن ریشه در ساختار معنایی و نقش محتوایی انقلاب اسلامی که شامل عواملی چون احیاگری اسلامی، عدالت‌طلبی، مبارزه با استبداد و استعمار، بازتولید فرهنگ مقاومت و مقابله با نفوذ بیگانگان دارد (یافته‌ها).

چکیده با توجه به اینکه جنگ‌ها، از ساده‌ترین و سریع‌ترین اهرم‌های ارتقای پرستیژ به شمار می‌آیند، مسئله اصلی تحقیق تأثیر نوع کنش و اقدامات ایران و روسیه بر پرستیژ منطقه‌ای آن‌ها در جنگ سوریه و یمن است. (مسئله) با توجه به اینکه تحقیق پیش رو اکتشافی بوده، فاقد فرضیه است اما یافته‌ها با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی (روش) نشان داد که تحولات یمن و سوریه به ارتقای پرستیژ منطقه‌ای ایران و روسیه کمک کرده‌اند. یافته‌ها نشان داد مسکو به دلیل اولویت‌دهی به منافع غیرمادی و سطح‌بندی خود در محیط یک قدرت بین‌المللی، از مکانیسم‌های سریع و موقت ارتقای پرستیژ در سوریه استفاده کرده و در بحران یمن به دلیل تعارض با منافع اقتصادی و سیاسی، اساساً وارد مکانیسم ارتقای پرستیژ نشده است. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران به دلیل اولویت‌دهی به حفظ ژئوپلیتیک مقاومت در دو بحران سوریه و یمن، کوشید تا هم‌زمان از دو مکانیسم استفاده کند. مکانیسم ترکیبی ایران در بحران سوریه سبب شد تا ضمن حفظ منافع ملی، پرستیژ منطقه‌ای این کشور نیز در کوتاه‌مدت ارتقا یابد. اما تثبیت آن در بلندمدت نیازمند تقویت اهرم‌های نرم پرستیژ-ساز خواهد بود. (یافته‌ها)

چکیده امارات عربی متحده علی‌رغم اینکه کشوری کوچک در حاشیه جنوبی خلیج فارس محسوب می‌شود و تأمین امنیت خود را به قدرت‌های فرامنطقه‌ای سپرده، در سال‌های اخیر در پی کنش‌گری و افزایش فعالیت‌ در منطقه‌ بوده است. در سال ۲۰۱۱، امارات در سرکوب تظاهرات بحرین به دیگر کشورهای عربی خلیج فارس پیوست و جنگ‌های فراوان عربستان سعودی با یمن، امارات را به دخالت بیشتر در منطقه سوق داده است. افزایش نیروهای القاعده و دولت اسلامی در یمن علاوه بر نگرانی‌های امنیتی، مسیرهای تجارت‌ دریایی مورد استفاده امارات را نیز به خطر انداخته است. عُصاره پژوهش بر این سؤال اصلی استوار است که چرا امارات عربی متحده در تحولات بحرین و یمن طی سال‌های 2011 تا 2018 نقش فعالی داشته است؟ فرضیه تحقیق این است که امارات عربی متحده با توجه به عوامل ژئوپلیتیک و همچنین همگرایی مذهبی با کارگزاران حاکم در بحرین و احساس خطر از جانب نیروهای مقاومت انصارالله در یمن نقش‌ فعالی جهت مقابله با آنها در پیش گرفته است. برای ارزیابی و آزمونِ فرضیه تحقیق و تحلیل داده‌ها از روش تحقیقِ توصیفی ـ تحلیلی استفاده شده است. ابزار گردآوری اطلاعات منابع کتابخانه‌ای (اعم از کتاب‌ها، مقاله‌ها، اسناد و مطبوعات) است.

چکیده می توان گفت با پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 57 و نگاهی که جمهوری اسلامی به مسئله اسلام ، شیعه و روابط بین الملل داشت . و خود را سردمدار مبارزه با نظام سلطه تعریف میکرد. از دیدگاه مقامات دولت سعودی انقلاب اسلامی یک نوع تهدید بود که منافع دولت های سنی منطقه را به خطر می انداخت. و باید به هر نحوی این خطر رفع شود. لذا تشکیل شورای همکاری خلیج فارس و کمک به عراق در جنگ با ایران در راستای همین سیاست مقامات سعودی بود. یکی از مناطقی که می توان در آن تقابل سیاست ایران و عربستان را در آن مشاهده کرد یمن است . و نگاه متفاوت ایران و عربستان به جنبش شیعیان حوثی باعث واکنش های متفاوت این دو کشور شده است. که عربستان خود را حامی دولت یمن در برابر شیعیان حوثی تعریف کند . و از آن بر ایران خود را متعهد به حمایت از حوثیان می داند . در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از چارچوب نظری سازه انگاری به بررسی نقش عوامل مادی و انگاره ها و هنجارهای دخیل در تقابل سیاست ایران و عربستان در یمن بپردازیم .