فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی

چکیده ایران و فلسطین دو کشوری هستند که جنگ را تجربه کرده‌ و شاعرانِ این دو سرزمین در مورد ادبیات پایداری و مقاومت شعرهایی سروده‌اند که سلمان هراتی شاعر ایرانی و ابراهیم المقادمه شاعر فلسطینی از جمله این شعرا هستند. این نوشتار با شیوه تطبیقی به تحلیل و توصیف سروده‌های این دو شاعر در این زمینه می‌پردازد؛ هردوشاعر، عاشق وطن خویش بوده‌ و به آن عشقی الهی و معنوی داشته‌اند. شهدا را گرامی و جاودانه معرفی کرده و البته خودشان هم، شهادت آرزوی قلبیشان بوده‌است. آنها تعدادی از سروده‌های خود را به شهدای خاصی اختصاص داده‌ و به ظلم و ناهنجاری اعتراض کرده‌اند. این دو شاعر، از دشمنان، با بیانی نمادین سخن گفته‌اند و المقادمه دشمن را به تحدی طلبیده و تهدید و تحقیر کرده است. سلمان و المقادمه، در مورد رزمندگان شعر سروده‌اند و امید خود را در مورد به ثمر نشستن جهاد و مقاومت منعکس و ناامیدی را تقبیح کرده‌اند.

چکیده شعرای ایران و فلسطین با ادبیات پایداری، شهید و شهادت، مأنوس هستند. سلمان هراتی و شفیق حبیب از جمله این شعرا هستند که برخی از سروده‌های خود را به شهدا اختصاص داده‌اند و این نوشتار به تحلیل و تطبیق این سروده‌ها از نظر محتوا و سبک می‌پردازد. هردوشاعر به تأثیرگذاری و ارزش خون شهدا اذعان دارند و به جاودانگی راه و نام شهید اشاره کرده‌اند. از دست‌دادن شهدا، توأم با حسرت و دلتنگی است که سلمان هراتی و شفیق حبیب هردو با نوعی عدم تصدیق و انکار با این قضیه روبه رو می‌شوند و با تشبیه‌های زیبا، شهدا را تجلیل می‌کنند و از معنویّت و قدرت هدایتگری آنها سخن می‌گویند. شفیق حبیب، امید به ظفر و پیروزی را در ضمن تکریم شهدا می‌آورد. هردوشاعر با بیانی روان و سبکی به‌دور از تکلّف مفاهیم خود را به مخاطب ارائه می‌دهند و این سادگی و عدم تکلّف همراه با لفظ زیبا و عمق معنا است. تکرار واژه، عبارت و حروف در اشعار سلمان و شفیق و کاربرد حروف مجهوره و مهموسه در جای مناسب در سروده‌های شفیق حبیب از جمله مختصات سبکی این دو شاعر است. در میان اسالیب مختلف جمله، اسلوب ندا در سروده‌های آنها از بسامد بیشتری برخوردار است.