شعر و نماد، بازنمایی بیداری اسلامی و مقاومت؛ تحلیل نمادشناختی دو قصیده از تمیم البرغوثی
دوره 14، شماره 1، بهار 1404، صفحه 68-94
قادر پریز
چکیده در ادبیات معاصر، استفاده از نمادها بهعنوان شیوهای برای بیان غیرمستقیم افکار، احساسات، برانگیختن عواطف واندیشهها، مخصوصا در موضوعات سیاسی واجتماعی، رواج چشمگیری یافته است. این رویکرد که از نیمه دوم قرن نوزدهم شروع شده است، زمینه را برای درگیر کردن ذهن خواننده در فرایند خوانش فراهم ساخته است. از جمله شاعران معاصر که بخوبی از این ظرفیت بهره برده است، تمیم البرغوثی است؛وی با بکارگیری نمادهای دینی در اشعار خود، توانسته است تصاویری جدید وتأویلپذیر خلق کند.
پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل نمادشناختی و جمعآوری کتابخانهای دادهها وبا بهرهمندی از روش توصیفی تحلیلی،(روش) به بررسی نمادها در دو شعر شاخص البرغوثی با عنوانهای«أمیر المؤمنین»و«سفینة نوح» میپردازد(مسئله). در شعر نخست، شاعر با بهرهگیری از نمادپردازی دقیق، چهره سید حسن نصرالله را در قالب امیر مؤمنان بازآفرینی میکند؛ شخصیتی که بهعنوان نماد ایستادگی، رهبری خردمندانه در حوزه مقاومت ووحدت اسلامی است. در شعر دوم نیز همین شخصیت با تصویر کشتی نوح بازنمایی میشودنمادی که بر نقش رهاییبخش ونجاتبخش او برای امت اسلامی تأکید دارد.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد که البرغوثی با بهکارگیری نظاممند نمادهای دینی، توانسته است مفاهیم سیاسی واجتماعی را در مجموعههای هنرمندانه وتأملبرانگیز بیان کند. این نمادها علاوه بر انتقال پیامهای شاعر، خواننده را نیز به تفسیر ورمزگشایی فعالانه فرامیخوانند(یافته ها).

